2. Anusayavaggo

1. Paṭhamaanusayasuttaṃ

11. ‘‘Sattime , bhikkhave, anusayā. Katame satta? Kāmarāgānusayo, paṭighānusayo , diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo , avijjānusayo. Ime kho, bhikkhave, satta anusayā’’ti. Paṭhamaṃ.

2. Dutiyaanusayasuttaṃ

12. ‘‘Sattannaṃ, bhikkhave, anusayānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Katamesaṃ sattannaṃ? Kāmarāgānusayassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati, paṭighānusayassa…pe… diṭṭhānusayassa… vicikicchānusayassa… mānānusayassa… bhavarāgānusayassa… avijjānusayassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ anusayānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati.

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhuno kāmarāgānusayo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Paṭighānusayo…pe… diṭṭhānusayo… vicikicchānusayo… mānānusayo… bhavarāgānusayo… avijjānusayo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Dutiyaṃ.

3. Kulasuttaṃ

13. ‘‘Sattahi , bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ upanisīdituṃ. Katamehi sattahi? Na manāpena paccuṭṭhenti, na manāpena abhivādenti, na manāpena āsanaṃ denti, santamassa pariguhanti, bahukampi thokaṃ denti, paṇītampi lūkhaṃ denti, asakkaccaṃ denti no sakkaccaṃ. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ upanisīdituṃ.

‘‘Sattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ upanisīdituṃ. Katamehi sattahi? Manāpena paccuṭṭhenti, manāpena abhivādenti, manāpena āsanaṃ denti, santamassa na pariguhanti, bahukampi bahukaṃ denti, paṇītampi paṇītaṃ denti, sakkaccaṃ denti no asakkaccaṃ. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ upanisīditu’’nti. Tatiyaṃ.

4. Puggalasuttaṃ

14. ‘‘Sattime , bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto [diṭṭhappatto (ka.)], saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

5. Udakūpamāsuttaṃ



2. 随眠品
1. 第一随眠经
11. "诸比丘,有这七种随眠。哪七种?欲贪随眠、嗔恚随眠、邪见随眠、疑惑随眠、我慢随眠、有贪随眠、无明随眠。诸比丘,这就是七种随眠。"第一
2. 第二随眠经
12. "诸比丘,为断除、彻底根除这七种随眠而修习梵行。哪七种?为断除、彻底根除欲贪随眠而修习梵行,为断除嗔恚随眠......乃至......邪见随眠、疑惑随眠、我慢随眠、有贪随眠、为断除、彻底根除无明随眠而修习梵行。诸比丘,为断除、彻底根除这七种随眠而修习梵行。
诸比丘,当比丘的欲贪随眠已断除,根已断绝,如截断多罗树般,使其不复存在,于未来不再生起;嗔恚随眠......乃至......邪见随眠、疑惑随眠、我慢随眠、有贪随眠、无明随眠已断除,根已断绝,如截断多罗树般,使其不复存在,于未来不再生起。诸比丘,这样的比丘被称为已断爱欲、已解开结缚、由正确理解我慢而得以终结苦。"第二
3. 家族经
13. "诸比丘,具足七种特征的家族,不应前往拜访,即使已去也不应坐下。哪七种?不欢喜迎接,不欢喜问候,不欢喜给予座位,隐藏所有财物,虽有多而给予少,虽有精而给予粗,不恭敬地给予而非恭敬地给予。诸比丘,具足这七种特征的家族,不应前往拜访,即使已去也不应坐下。
诸比丘,具足七种特征的家族,应当前往拜访,即使已去也应坐下。哪七种?欢喜迎接,欢喜问候,欢喜给予座位,不隐藏所有财物,有多则给予多,有精则给予精,恭敬地给予而非不恭敬地给予。诸比丘,具足这七种特征的家族,应当前往拜访,即使已去也应坐下。"第三
4. 人经
14. "诸比丘,这七种人值得供养、值得款待、值得布施、值得合掌,是世间无上福田。哪七种?俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、随法行者、随信行者。诸比丘,这七种人值得供养、值得款待、值得布施、值得合掌,是世间无上福田。"第四
5. 水喻经

15. ‘‘Sattime, bhikkhave, udakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame satta? [pu. pa. 203; kathā. 852] Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā nimujjati; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā ṭhito hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā vipassati viloketi; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā patarati; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato [pāragato (sī. syā. kaṃ.)] thale tiṭṭhati brāhmaṇo.

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti? Idha bhikkhave, ekacco puggalo samannāgato hoti ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti.

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā nimujjati? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ [viriyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] … sādhu paññā kusalesu dhammesūti. Tassa sā saddhā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva, tassa sā hirī…pe… tassa taṃ ottappaṃ… tassa taṃ vīriyaṃ… tassa sā paññā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā nimujjati.

‘‘Kathañca , bhikkhave, puggalo ummujjitvā ṭhito hoti? Idha , bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. Tassa sā saddhā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Tassa sā hirī…pe… tassa taṃ ottappaṃ… tassa taṃ vīriyaṃ… tassa sā paññā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā ṭhito hoti.

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā vipassati viloketi? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā vipassati viloketi.

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patarati? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva [sakiṃdeva (ka.)] imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti [dukkhassantakaro hoti (ka.)]. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patarati.

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti.

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. Idha , bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.

‘‘Ime kho, bhikkhave, satta udakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

6. Aniccānupassīsuttaṃ



15. "诸比丘，这世间有七种如水中人的譬喻。是哪七种？诸比丘，在此：
有人一沉即沉；
有人浮起后又沉没；
有人浮起后能保持；
有人浮起后观望四周；
有人浮起后游向前方；
有人浮起后到达立足处；
有人浮起后渡过彼岸，站在陆地上成为婆罗门。
诸比丘，如何是一沉即沉之人？在此，有人完全具足不善黑暗之法。诸比丘，这就是一沉即沉之人。
诸比丘，如何是浮起后又沉没之人？在此，有人浮起时对善法具有信心，具有惭愧......乃至......具有畏惧，具有精进，具有智慧。但他的信心既不稳固也不增长反而退减，他的惭愧......乃至......畏惧、精进、智慧既不稳固也不增长反而退减。诸比丘，这就是浮起后又沉没之人。
诸比丘，如何是浮起后能保持之人？在此，有人浮起时对善法具有信心，具有惭愧......乃至......具有畏惧，具有精进，具有智慧。他的信心既不退减也不增长而保持稳固。他的惭愧......乃至......畏惧、精进、智慧既不退减也不增长而保持稳固。诸比丘，这就是浮起后能保持之人。
诸比丘，如何是浮起后观望四周之人？在此，有人浮起时对善法具有信心，具有惭愧......乃至......具有畏惧，具有精进，具有智慧。由于断除三结，他成为预流者，不堕恶趣，必定证悟。诸比丘，这就是浮起后观望四周之人。
诸比丘，如何是浮起后游向前方之人？在此，有人浮起时对善法具有信心，具有惭愧......乃至......具有畏惧，具有精进，具有智慧。由于断除三结，减轻贪嗔痴，他成为一来者，仅再来此世间一次便能作苦之边际。诸比丘，这就是浮起后游向前方之人。
诸比丘，如何是浮起后到达立足处之人？在此，有人浮起时对善法具有信心，具有惭愧......乃至......具有畏惧，具有精进，具有智慧。由于断除五下分结，他成为化生者，在那里般涅槃，不从彼世间返回。诸比丘，这就是浮起后到达立足处之人。
诸比丘，如何是浮起后渡过彼岸，站在陆地上成为婆罗门之人？在此，有人浮起时对善法具有信心，具有惭愧......乃至......具有畏惧，具有精进，具有智慧。他由于诸漏尽，现法中自证知、作证、具足而住于无漏心解脱、慧解脱。诸比丘，这就是浮起后渡过彼岸，站在陆地上成为婆罗门之人。
诸比丘，这就是世间存在的七种如水中人的譬喻。"第五
6. 无常随观经

16. ‘‘Sattime , bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

7. Dukkhānupassīsuttaṃ

17. Sattime , bhikkhave, puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbasaṅkhāresu dukkhānupassī viharati…pe…. Sattamaṃ.

8. Anattānupassīsuttaṃ

18. Sabbesu dhammesu anattānupassī viharati…pe…. Aṭṭhamaṃ.

9. Nibbānasuttaṃ

19.[kathā. 547-548] ‘‘Nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo…pe… puññakkhettaṃ lokassa.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa . Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Navamaṃ.

10. Niddasavatthusuttaṃ

20. ‘‘Sattimāni , bhikkhave, niddasavatthūni. Katamāni satta? Idha, bhikkhave, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo [adhigatapemo (syā.) a. ni. 7.42; dī. ni. 

16. "诸比丘，这七种人值得供养、值得款待、值得布施、值得合掌，是世间无上福田。是哪七种？在此，诸比丘，有人住于观察一切行无常，具有无常想，体验无常，心中持续不断地确信，以智慧深入。他由于诸漏尽......乃至......具足而住。诸比丘，这是第一种值得供养......乃至......世间无上福田的人。
复次，诸比丘，在此有人住于观察一切行无常，具有无常想，体验无常，心中持续不断地确信，以智慧深入。他的诸漏灭尽与生命终结同时发生。诸比丘，这是第二种值得供养......乃至......世间无上福田的人。
复次，诸比丘，在此有人住于观察一切行无常，具有无常想，体验无常，心中持续不断地确信，以智慧深入。他由于断除五下分结而成为中般涅槃者......乃至......临终般涅槃者......乃至......无行般涅槃者......乃至......有行般涅槃者......乃至......上流至色究竟天者。诸比丘，这是第七种值得供养、值得款待、值得布施、值得合掌，是世间无上福田的人。诸比丘，这就是七种值得供养、值得款待、值得布施、值得合掌，是世间无上福田的人。"第六
7. 苦随观经
17. 诸比丘，这七种人值得供养......乃至......是世间无上福田。是哪七种？在此，诸比丘，有人住于观察一切行是苦......乃至......第七
8. 无我随观经
18. 住于观察一切法是无我......乃至......第八
9. 涅槃经
19. "住于观察涅槃是乐，具有乐想，体验乐，心中持续不断地确信，以智慧深入。他由于诸漏尽......乃至......具足而住。诸比丘，这是第一种值得供养......乃至......世间福田的人。
复次，诸比丘，在此有人住于观察涅槃是乐，具有乐想，体验乐，心中持续不断地确信，以智慧深入。他的诸漏灭尽与生命终结同时发生。诸比丘，这是第二种值得供养......乃至......世间无上福田的人。
复次，诸比丘，在此有人住于观察涅槃是乐，具有乐想，体验乐，心中持续不断地确信，以智慧深入。他由于断除五下分结而成为中般涅槃者......乃至......临终般涅槃者......乃至......无行般涅槃者......乃至......有行般涅槃者......乃至......上流至色究竟天者。诸比丘，这是第七种值得供养......乃至......世间无上福田的人。诸比丘，这就是七种值得供养......乃至......世间无上福田的人。"第九
10. 退失事经
20. "诸比丘，这是七种退失事。哪七种？在此，诸比丘，比丘对受持学处有强烈欲求，对未来受持学处不失爱乐......"

3.331], dhammanisantiyā tibbacchando hoti āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo, icchāvinaye tibbacchando hoti āyatiñca icchāvinaye avigatapemo, paṭisallāne tibbacchando hoti āyatiñca paṭisallāne avigatapemo, vīriyārambhe [vīriyārabbhe (ka.)] tibbacchando hoti āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo, satinepakke tibbacchando hoti āyatiñca satinepakke avigatapemo, diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Imāni kho, bhikkhave, satta niddasavatthūnī’’ti. Dasamaṃ.

Anusayavaggo dutiyo.

Tassuddānaṃ –

Duve anusayā kulaṃ, puggalaṃ udakūpamaṃ;

Aniccaṃ dukkhaṃ anattā ca, nibbānaṃ niddasavatthu cāti.

[继续之前的翻译]
"对法的安住有强烈欲求，对未来法的安住不失爱乐，对欲望的调伏有强烈欲求，对未来欲望的调伏不失爱乐，对独处有强烈欲求，对未来独处不失爱乐，对精进有强烈欲求，对未来精进不失爱乐，对正念正知有强烈欲求，对未来正念正知不失爱乐，对见的通达有强烈欲求，对未来见的通达不失爱乐。诸比丘，这就是七种退失事。"第十
第二 随眠品
其摄颂：
两随眠与家族，补特伽罗水喻，
无常苦与无我，涅槃退失事品。


